رادیو سیتی

شب‌های ونیزی

محمد عبدی: ونیز، جادویی که به افسون و سحر بیشتر می‌ماند تا یک شهر تاریخی، این روزها باز میزبان جشنواره‌ای است که در واقع لقب قدیمی‌ترین جشنواره‌ی سینمایی جهان را به دوش می‌کشد و این بار شصت و هفتمین دوره‌ی خود را پشت سر می‌گذراند؛ دو سالانه‌ی معماری هم همزمان در حال برگزاری است و در گوشه و کنار این شهر شگفت‌انگیز انواع و اقسام اتفاقات هنری در جریان است. گزارش اختصاصی محمد عبدی از رویدادهای هیجان‌انگیز هنری در ونیز را می‌خوانیم.

سينما در کشاکش تسليم و مقاومت

علی امینی نجفی:سينماگران برای فعالیت هنری بيش از هر چيز به رهايی از رهنمودهای مسلط نياز داشتند، در حاليکه حاکميت می‌کوشید خلاقیت آنها را در چارچوب موازین اعتقادی مهار کند. رژيم نسبت به اموری که «مبانی نظام» به شمار می‌رفت، سختگير و نابردبار بود. بسياری از عرصه‌های اجتماعی به روی هنرمندان بسته بود و حداکثر تنها سينماگران «خودی» می‌توانستند به آنها وارد شوند. تا امروز رژیم نسبت به برخی از مضامین حساسیتی ویژه نشان می‌دهد.

طبیعت، کلیسای شیطان است

تارا نیازی: در فیلم زن بیان می‌کند که از طبیعت وحشت دارد و از آن بیزار است. و با این سخن بیننده را به امری ریشه‌دار در مسیحیت هدایت می‌کند. مسیحیت دینی مردانه است، جدای از تکیه‌ای که بر وجه زنانه‌ی انسان می‌کند، در تاریخ رسمی مسیحیت کمتر با نام زنان مواجه می‌شویم. یکی از دلایل کلیسا در طرد زنان در آغاز شکل‌گیری مسیحیت این بود که مسیح در میان حواریون خود زنان را راه نداده است.

ضد مسیح؛ فیلمی که به آندره تارکوفسکی تقدیم شد

تارا نیازی: دجال (ضد مسیح) آخرین ساخته لارس فون تریر است که آثار درخشانی همچون «داگ‌ویل»، «رقصنده در تاریکی» و «شکستن امواج» در کارنامه او ثبت شده‏اند. اما دجال که از سوی سازنده اثر به آندره تارکوفسکی کارگردان برجسته روسی تقدیم شده، فیلمی است که بسیاری از دوستداران آثار فون تریر را در شوک فرو برد. اثری به غایت پیچیده که به باور بسیاری از دوستداران سینما نتوانسته فهم مخاطب را با خود همراه کند.

در حوالی روز ملی سینما!

امیر محمد بهرامی نوا: به روزی نزدیک می‌شویم که روز ملی سینما نامید دارد. از چند سال پیش که به این روز پیشوند ملی اضافه شده است، تا به امروز این جشن آبستن دعواهای جناحی و غیرجناحی بوده است، طوری که سال گذشته این جشن برگزار نشد، چون دبیر جشن در گفت‌وگویی خصوصی تلویحاً به نگارنده گفت: «ما چطور می‌توانیم دور هم جشن بگیریم، در حالی که فرزندان این مرز و بوم در خیابان‌ها در خون خود می‌غلطند.»

شاهکارهای ادینبورگ

محمد عبدی: جشنواره‌ی ادینبورگ یکی از قدیمی‌ترین جشنواره‌های هنری جهان است. در این جشنواره هر سال هنرهای نمایشی و هنرهای تجسمی از سراسر جهان عرضه می‌گردد. محمد عبدی که از سوی رادیو زمانه در جشنواره‌ی ادینبورگ شرکت کرده بود، گزارشی کوتاه از مهم‌ترین دستاوردهای هنرهای نمایشی که امسال در ادینبورگ روی صحنه آمد، ارائه می‌دهد. این گزارش را می‌خوانیم.

یک ایرانی، آخرین پیام‌آورجشنواره‌ی فیلم تورنتو

روز پنجشنبه ۹ سپتامبر جشنواره‌ی فیلم تورنتو برای سی و پنجمین سال متوالی و امسال طی ۱۱ روز میزبان بیش از ۱۰۰ کشور و ۳۰۰ فیلم خوا هد بود. با نگاهی به سیاست‌های جشنواره‌ و بررسی ساختار آن متوجه می‌شویم که این جشنواره بیشتر محلی برای داد و ستد فیلم‌های تجاری با تأکید بر سینمای هالیوود و کاناداست. گزارش عارف محمدی، گزارشگر اختصاصی رادیو زمانه را از این رویداد متفاوت سینمایی می‌خوانیم:


راه‌اندازی صنعت سينما

علی امینی نجفی: در تابستان ۱۳۶۲ دولت سياست سينمايی تازه‌ای اعلام کرد که برآمدی از کشمکش‌های درونی حاکميت بود و عقب‌گردی آشکار از ديدگاه‌های جزم‌آلود پيشين را نشان می‌داد. در این برنامه تا حدی به شرايط و نيازهای واقعی جامعه توجه شده و فکر برپایی «سينمای اسلامی» به آينده‌ای دور موکول گشته بود. نکته کلیدی در برنامه تازه اين بود که وظيفه سينما را تنها تبليغ و موعظه نمی‌دانست، بلکه به تفريح و سرگرمی نيز توجه داشت.

بهشتی بین من و تو

نادر افراسیابی: در حالی‌که جشنواره‌ی فیلم ونیز همچنان ادامه دارد، نیکلاوس کیج در یک فیلم تخیلی و داستانی مهیج بازی کرده، یک کمدی مردم‌پسند که بر اساس تضاد شخصیتی دو مرد شکل گرفته در سینماهای غرب به نمایش درآمده و همچنین دومین فیلم جاسمیلا زبانیک، کارگردان مطرح سینمای بوسنی با موضوع تأثیر مخرب تعصبات مذهبی در رابطه‌ی زناشویی اکران شده است. گزارشی از مهم ترین فیلم‌های این هفته را می‌خوانیم.

یکی از قدیمی‏ترین جشنواره‏های هنری جهان

محمد عبدی در گفت و گو تلفنی با رادیو زمانه: فقط هنرهای نمایشی نیستند که در جشنواره‏ی ادینبورگ مورد توجه قرار می‏گیرند، بقیه‏ی هنرها نیز بی‏نصیب نیستند و جشنواره‏های مختلفی در این شهر برگزار می‏شود. جشنواره‏ی هنرهای تجسمی که میزبان آثار مدرن و کلاسیک بسیاری است، در گالری‏های مختلف شهر برپا است و جلوه‏هایی از هنر معاصر و کلاسیک را برای تماشاگران زنده می‏کند امسال نمایشگاه «باغ‏های امپرسیونیست‏ها» در گالری ملی اسکاتلند برپا می‏شود که میزبان آثار درخشانی از اگوست رنوار، ماتیست، وان‏گو، گوستاو کلیم و… است

سينمای زيرسلطه

علی امینی نجفی:"وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی" که پس از انقلاب به جای "وزارت فرهنگ و هنر" نشست، وظيفه کنترل زندگی معنوی جامعه را به عهده گرفت. "ارشاد" بايد مراقب باشد که هيچ فعاليت فرهنگی در مخالفت با نظام صورت نگيرد. هرگونه اثر چاپی، نوارهای موسيقی و کاست‌های ويدئويی پيش از پخش به اجازه اين وزارتخانه نياز دارند. تخلف از اين اصل نه تنها مجازات دارد، بلکه تقريباً غيرممکن است، زيرا همه چاپخانه‌ها، انتشاراتی‌ها و استوديوهای صدا و تصوير زير نظر دولت هستند.

لهستان سه - ایران دو

بابک مستوفی: جشنواره ادینبورگ امسال مانند سال گذشته از ایران نشانی ندارد و تنها نمایشی که به ایران مربوط است، نمایشی است با نام «لهستان سه، ایران دو» کار مشترک مهرداد سیف و دوبروولسکی که در بخش جنبی جشنواره(فرینج) در این شهر بارانی اسکاتلند اجرا شد. مهرداد سیف از نوجوانی به همراه خانواده‌اش به بریتانیا مهاجرت کرده، و در این سال‌ها به عنوان کارگردان تئاتر فعال است و بیشتر اجراهای او مضامینی بر محور ایران دارند.

روایت عکس‌هایم

احسان سنایی: اگر عکس‌هایتان به‌ حد کافی خوب نیست؛ آن‌قدرها نزدیک نرفته‌اید». «رابرت کاپا»، عکاس پنج جنگ‌ برجسته‌ی نیمه‌ی آغازین قرن بیستم؛ این جمله را در بامداد ششم ژوئیه‌ی ۱۹۴۴بر زبان راند. ساعاتی بعد، فقط ۱۱عکس وی از ورود سربازان متفقین به ساحل «اوماها»ی فرانسه، تهّور قوای پیروز میدان حین گسترده‌ترین عملیات نظامی تاریخ را در چشمان کنجکاو بینندگان‌ مجسم کرد و به همین‌واسطه او را می‌توان نخستین عکاسی خواند که بدین گفته‌ جامه‌ی عمل پوشاند.

مدیران بی‌سوادی که محاکمه نمی‌شوند

امیر محمد بهرامی نوا: در حالی که مدیریت قبلی بنیاد سینمایی فارابی همه‌ی هم و غمش را گذاشت تا «ملک سلیمان» را به عنوان یک اثر فاخر در سینمای ایران معرفی کند، رییس جدید این بنیاد این حرف را از اساس قبول ندارد. گزارشی درباره‌ی این موضوع و همچنین خبرهایی از مخالفت با گلشیفته فراهانی، طرح اذان تا اذان در ماه رمضان، فروش خوب یک فیلم خارجی و قاچاق دی وی دی‌ فیلم‌های ایرانی را می‌خوانیم.

دنیای نفرت و خشونت

تارا نیازی: فیلم سینمایی «پرشز» ساخته شده بر اساس کتاب «پوش» نوشته «رامونا لوفتون» (با نام مستعار «سفایر») در اواخر سال ۲۰۰۹ میلادی در سینماهای ایالات متحده اکران شد. فیلم داستان زندگی «پرشز» دختری شانزده ساله را روایت می‌کند که زندگی خانوادگی وی تحت سلطه‌ی مادری خشن، پرخاشگر و سلطه‌جو همچون جهنم تصویر می‌شود.

وحشت از پایان کودکی

نادر افراسیابی: لور تیرا، کارگردان فرانسوی از روی یکی از مشهورترین و برای اروپایی‌ها خاطره‌انگیزترین کتاب‌های کودک «نیک کوچولو» را ساخته است. فضا از هر نظر سال‌های پایانی دهه‌ی پنجاه را به یاد می‌آورد و با واقعیت‌های امروز زندگی در فرانسه کاملاً بیگانه است. اتفاقاً منتقدان یکی از جذابیت‌های این فیلم را هم در فضاسازی نوستالژیک و از بعضی جهات پاستوریزه‌ی آن دانسته‌اند.

فیلمی بحث‌برانگیز درباره‌ی فیس بوک

سینا معمار: «پاییز ۲۰۰۳، شبی زمستانی، مارک زوکربرگ، دانشجوی بااستعداد دانشگاه هاروارد در رشته‌ی علوم کامپیوتر، مقابل کامپیوترش می‌نشیند و با علاقه و پشتکار زیاد پروژه‌ی جدیدش را کلید می‌زند. پروژه‌ای که در آن شب در اتاق کوچک دانشجویی او به وجود آمد، در آینده‌ای نه چندان دور به یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های اجتماعی جهان تبدیل شد، انقلابی در دنیای ارتباطات.

سینمای ایران به کدام ساز می‌رقصد؟!

امیر‌محمد بهرامی‌نوا: بلبشویی که این روزها در سینمای ایران برقرار است در هیچ مقطع دیگری نظیر ندارد. جالب اینجاست که هنوز هم فیلمسازانی مثل مسعود ده‌نمکی که این اعتبار را از تک فیلم دو قسمتی‌اش «اخراجی‌ها» کسب کرده و بر سر همان فروش ناجوانمردانه‌ای که در یک رقابت نابرابر داشته، حالا مدعی فیلمساز بودن است و نسخه‌های نو به نو برای سینمای ایران می‌پیچد.

جشنواره‌ی فیلم‌های ایرانی در لندن

بابک مستوفی: نخستین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم‌های ایرانی در لندن در ماه نوامبر امسال با هدف شناسایی سینمای ایران به مخاطبان انگلیسی برگزار خواهد شد. این جشنواره که به نمایش فیلم‌های ایرانی ساخته‌شده در ایران و یا فیلم‌های ساخته‌شده توسط ایرانی‌ها در سراسر جهان اختصاص دارد، قصد دارد هر ساله گزیده‌ای از بهترین‌های سینمای ایران را یکجا گردآورد و در مرکز لندن به نمایش بگذارد.

حکایت سرگشتگی در هالیوود

تارا نیازی: «خوردن، نیایش، عشق» عنوان فیلمی است برگرفته از کتابی به همین نام که هم اکنون در سینماهای آمریکا در حال اکران است. کتاب «خوردن، نیایش، عشق» را خانم «الیزابت گیلبرت» در سال ۲۰۰۶ بر اساس روایتی واقعی از تجربیات شخصی‌اش در سفر به دور دنیا نوشت. کتاب حاضر از سوی روزنامه‌ی نیویورک‌تایمز عنوان پرفروش‌ترین کتاب را برای ۱۵۸ هفته‌ی متوالی از آن خود کرد.