بایگانی بخش اندیشه



قطعاتی درباره‌ی تروریسم اسلامی

روبرتو کالاسو ــ سید قطب معتقد به یک «گارد پیشرو» بود که به نام اسلام باید جهان را فتح می‌کرد. این کتاب مصری دیگری به نام ایمن الظواهری و رفیقش اسامه بن لادن و نیز مردی را که بعدها آیت‌الله خامنه‌ای شد، الهام بخشید و جهت داد.

مارکسیسم، اخلاق، و سرشتِ انسان

فیل اکسپر − انگاره‌های اخلاقیِ ما از کجا می‌آیند؟ مارکس چون ماده‌باور بود نمی‌پذیرفت که بایدهای اخلاقی سرچشمه‌ای الهی دارند و از بیرون برای جامعه‌ی انسانی وضع شده‌اند. اما همچنین نمی‌پذیرفت که اخلاق صرفاً بر...

چگونه ما ایرانیان دکتر-مهندس شدیم؟

م. مهاجر – به صورت کلیشه‌ای دیگران را دکتر، مهندس یا استاد خطاب می‌کنیم، و چه بسا از این که خودمان چنین مورد خطاب قرار گیریم، لذت می‌بریم. اما چرا؟ استفاده تورمی از این عنوان‌ها...

طبقه بندی مایکل والزر از گونه‌های نقد اجتماعی

شیریندخت دقیقیان − این نوشته ضمن معرفی دو کتاب از مایکل والزر، فیلسوف آمریکایی معاصر، به توصیف سه گونه نقد از نظر او می‌پردازد.

مارکس و هوسرل؛ زیست‌جهان و شیءوارگی

ریحانه غلامی − ترجمه بخشی از مقدمه‌ی کتاب «مارکسیسم و پدیدارشناسی: افق‌هایِ دیالکتیکیِ نقد»

هایدگر و مارکس

م. مهاجر – این مقاله قدیمی به قلم والنتینو گراتانا (فیلسوف مارکسیست ایتالیایی) از آثاری است که در دهه ۱۹۷۰ بحث درباره هایدگر از زاویه‌ای سیاسی و با نظر به آلودگی او به نازیسسم را...

اعاده حیثیت از مفهوم انقلاب

در مصاحبه پیش‌رو، انزو تراورسو، تاریخ‌نگار، این پرسش را در مقابل ما قرار می‌دهد که با بازخوانی تاریخ، چه جنبه‌ها و وجوهی از واژه همزمان مرعوب‌کننده و فریبنده «انقلاب» را می‌توانیم همچنان حفظ کنیم.

مناسبات میان اثر، مؤلف و خواننده

شیریندخت دقیقیان – در این نوشته پس از طرح نکاتی درباره نقد نو از دید رولان بارت، به مفهوم تأویل از نظر او می‌پردازیم. در این رابطه نمونه‌ای هم از نوشته‌های بارت عرضه می‌شود: "ناتیلوس...

نانسی فریزر: باید ارزش‌ها را دگرگون کنیم

دلارام صالح − نانسی فریزر، یکی از تأثیرگذارترین فیلسوفان عصر ما، در مصاحبه با "مجله فلسفه" شرح می‌دهد که چگونه نظریه انتقادی را با فمینیسم پیوند می‌دهد و چگونه تحلیل اجتماعی انتقادی امروز می‌تواند با...

صحنه‌ی اجتماعی، و نشیب و فرازهای چپ

ف. دشتی − اگر بپذیریم بدون افق و چشم اندازِ ساختن نوعی دیگر از انسانیّت نمی‌توانیم حتّا یک قدم پیش نهیم، چه آغازی پیش روی ماست؟

نقد نو چیست؟

شیریندخت دقیقیان – این نوشته به معرفی نقد نوگرای رولان بارت اختصاص دارد. پس از معرفی، نمونه‌ای از این شیوه نقد عرضه می‌شود: درباره‌ی فیلم "عصر جدید" چارلی چاپلین

تحول اندیشۀ داریوش شایگان پس از انقلاب اسلامی

علیرضا مناف‌زاده − اسکیزوفرنی فرهنگی که شایگان در خصوص فرهنگ‌های اسلامی، خاصه فرهنگ ایرانی از آن سخن می‌گوید- و آن را در تمام‌ عرصه‌های زندگی اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در بطن این فرهنگ‌ها می‌بیند- ریشه...

معماری فراتر از هنر

حمید فرازنده − نگاهی به بخشی از آثار فرانسیس کِرِه، معمار معاصر بورکینافاسویی -آلمانی

از دانشگاهِ کهنه به دانشگاهِ نو

جویا آروین − دانشگاهِ مدرن چگونه زاده شد؟ چرا دانشگاه برلین (عکس) سرمشق شد؟ در این نوشته نگاهی کوتاه می‌اندازیم به دگرگونی دانشگاه در دوران مدرن.

جامعه‌ی مدنی و شهروندان

شیریندخت دقیقیان − در این نوشته به سیر مفهوم جامعه‌ی مدنی، توانمندسازی شهروندی و ارتباط آن با جنبش‌های اجتماعی می‌پردازم.

افسانه‌ی وجودِ “تساهل و آزادی” در پندار عرفانی

محمود فلکی − گروهی از "روشنفکران" از یک‌سو ادعای مدنیت و مدرنیت و خردورزی دارند و از سوی دیگر هنوز عاشق و شیفته‌ی ذهنیتِ عرفانی‌اند یا هنوز با شعر شاعران عارف دگرگون می‌شوند یا با...

مدینه‌های فاضله‌ی ایرانی و استبداد

عقیل دغاقله − در یک سو مدینه النبی و در سوی دیگر یک ایران متجدد همسان با تصور آرمانی از غرب. راه جایگزین برای آینده‌ای بهتر در گرو یک دموکراسی واقعی است. و قدم اول...